MÅ‚awa
Obchody 73. rocznicy uwolnienia więźniów z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Mławie
Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 79 puÅ‚ku piechoty Strzelców SÅ‚onimskich im. Hetmana Lwa Sapiehy zaprasza na obchody 73. Rocznicy uwolnienia więźniów z Powiatowego UrzÄ™du BezpieczeÅ„stwa w MÅ‚awie. Inscenizacja odbÄ™dzie siÄ™ 2 czerwca o godz. 19:00 w MÅ‚awie przy ul. Reymonta 2. Po inscenizacji nastÄ…pi symboliczne zapalenie zniczy pod siedzibÄ… PUB.
Po raz piÄ…ty Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 79 puÅ‚ku piechoty Strzelców SÅ‚onimskich im. Hetmana Lwa Sapiehy organizuje obchody rozbicia siedziby UrzÄ™du BezpieczeÅ„stwa Publicznego w MÅ‚awie. Elementem kulminacyjnym bÄ™dzie inscenizacja nawiÄ…zujÄ…ca do tamtych wydarzeÅ„.
Rozbicie w MÅ‚awie to jedna ze sÅ‚ynnych akcji żoÅ‚nierzy podziemia niepodlegÅ‚oÅ›ciowego. W nocy z 2 na 3 czerwca 1945 r. grupa byÅ‚ych żoÅ‚nierzy AK zaatakowaÅ‚a UrzÄ…d BezpieczeÅ„stwa Publicznego w MÅ‚awie uwalniajÄ…c okoÅ‚o 40 więźniów – gÅ‚ównie żoÅ‚nierzy AK, NSZ i Batalionów ChÅ‚opskich.
Powodem ataku byÅ‚y aresztowania partyzantów i przewiezienie ich do MÅ‚awy na poczÄ…tku maja 1945 r., a także mordy dokonywane przez ubeków. Szczególnym okrucieÅ„stwem wykazali siÄ™ kiedy szukajÄ…c Adama Czaplickiego Torpedy – byÅ‚ego żoÅ‚nierza AK we wsi Åšlubowo, w domu w którym ukrywaÅ‚ siÄ™, zabito ojca i 3 letniego synka, zmuszajÄ…c później matkÄ™ w ciąży do zakopania zwÅ‚ok. Zbrodnie te wstrzÄ…snęły opiniÄ… publicznÄ…. Na miejscu zbrodni spotkali siÄ™ byli żoÅ‚nierze AK StanisÅ‚aw Rożek, Ryszard Å»bikowski i Zacheusz Nowowiejski. Postanowili porzucić bierność i wkroczyć do akcji. PrzedsiÄ™wziÄ™ciem odbicia żoÅ‚nierzy kierowali m. in. Zacheusz Nowowiejski ps. Jeż, MieczysÅ‚aw Szczepkowski ps. Beton i Jan Radzikowski ps. Sowa.
W piwnicach wiÄ™zienia w MÅ‚awie przetrzymywano m. in. Jana BaraÅ„skiego – kierownika OddziaÅ‚u Informacji, a potem Å‚Ä…cznoÅ›ci Obwodu MÅ‚awskiego AK, Jana Nowakowskiego – szefa Kedywu, Aleksandra Hausmana i innych żoÅ‚nierzy AK.
3 czerwca komuniÅ›ci, w tym wielu ubeków i milicjantów, bawili siÄ™ w klubie „Lutnia”, w którym obecnie znajduje siÄ™ muzeum i biblioteka. OsÅ‚abiÅ‚o to znaczÄ…co siÅ‚y chroniÄ…ce wiÄ™zienie w MÅ‚awie. Å»oÅ‚nierze ukryli siÄ™ w parku miejskim. Beton skierowaÅ‚ grupÄ™ uderzeniowÄ… do UrzÄ™du pozorujÄ…c prowadzenie aresztowanych. Po podaniu hasÅ‚a (o którym udaÅ‚o siÄ™ wczeÅ›niej dowiedzieć), wpuszczono ich na teren gmachu. OpanowujÄ…c areszt żoÅ‚nierze zabili jednego z funkcjonariuszy. AtakujÄ…cÄ… grupÄ™ wspieraÅ‚ ogieÅ„ osÅ‚onowy z parku. Uwolniono okoÅ‚o 40 przetrzymywanych. W poÅ›cig ruszyli funkcjonariusze UB, MO, a nawet żoÅ‚nierze sowieccy z miejscowego garnizonu. Nie zdoÅ‚ano jednak ująć uciekinierów.
W akcji tej braÅ‚ udziaÅ‚ jeden z najsÅ‚ynniejszych i najdÅ‚użej dziaÅ‚ajÄ…cych na póÅ‚nocnym Mazowszu Å»oÅ‚nierzy NiezÅ‚omnych Ppor. WacÅ‚aw Grabowski „Puszczyk”, który zostaÅ‚ zamordowany przez komunistów w obÅ‚awie urzÄ…dzonej na jego i jego odziaÅ‚ w miejscowoÅ›ci NiedziaÅ‚ki 5 VII 1953. Do dnia dzisiejszego nie wiadomo gdzie znalazÅ‚ poÅ›miertne miejsce spoczynku, wszystkie Å›lady wskazujÄ… na podwórko mÅ‚awskiej katowni. Inscenizacja i symboliczne zapalenie zniczy pod siedzibÄ… mÅ‚awskiej bezpieki bÄ™dzie hoÅ‚dem, ale też próbÄ… przywracania pamiÄ™ci o ludziach którym nie obce byÅ‚y ideaÅ‚y Bóg, Honor, Ojczyzna. Dlatego poprzez nasze dziaÅ‚ania chcemy przypomnieć historiÄ™ tego strasznego miejsca oraz bohaterów którzy stawili opór komunistom i najeźdźcom ze wschodu.
