600. ROCZNICA UNII HORODELSKIEJ
Unia polsko-litewska ustanowiona w Horodle 2 października 1413 roku, zapoczątkowała historię Rzeczypospolitej. W dziejach Polski akt ten kojarzony jest przede wszystkim z wielkim sukcesem politycznym Korony Polskiej i Kościoła Rzymskiego. W dniach 27-28 września br. w Zamościu odbędą się uroczystości związane z 600. rocznicą podpisania unii polsko-litewskiej w Horodle, pod honorowym patronatem Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. W komitecie honorowym zasiadają m.in. przedstawiciele sejmu polskiego i litewskiego, a także rządu polskiego oraz świata nauki Polski i Litwy.
GÅ‚ównymi zaÅ‚ożeniami unii horodelskiej byÅ‚o potwierdzenie wspólnej polityki. Unia wprowadziÅ‚a instytucjÄ™ odrÄ™bnego Wielkiego KsiÄ™cia na Litwie wybieranego przez króla Królestwa Polskiego
za radÄ… i wiedzÄ… bojarów litewskich oraz panów polskich. Wybór króla Rzeczpospolitej Korona miaÅ‚a uzgadniać w porozumieniu z LitwÄ…. Postanowiono zwoÅ‚ywać wspólne sejmy i zjazdy polsko-litewskie, a na Litwie ustanowiono nowoczesnÄ… strukturÄ™ administracyjnÄ… z urzÄ™dami wojewodów
i kasztelanów. Sojusz w Horodle nadaÅ‚ 47 rodom litewskim polskie herby szlacheckie, a katolickim bojarom litewskim przywileje szlacheckie, jakimi cieszyÅ‚a siÄ™ polska szlachta.
Podpisana 600 lat temu umowa miÄ™dzynarodowa byÅ‚a efektem obrad pierwszego w historii walnego sejmu Rzeczpospolitej Obojga Narodów. ByÅ‚a kamieniem milowym ksztaÅ‚towania siÄ™ europejskiej demokracji. Unia połączonych w wyniku nie agresji, ale dobrowolnej umowy, obu sÄ…siadujÄ…cych ze sobÄ… krajów, przetrwaÅ‚a nastÄ™pne 378 lat, liczÄ…c do uchwalenia Konstytucji 3 Maja i ZarÄ™czenia Wzajemnego Obojga Narodów – powiedziaÅ‚ Andrzej Krzyżanowski, MarszaÅ‚ek Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego.
Akt unii horodelskiej do dziÅ›, szczególnie w kontekÅ›cie wspóÅ‚pracy Polski z sÄ…siadami oraz dyskusji
o przyszÅ‚oÅ›ci Unii Europejskiej, może być wzorem, jak ksztaÅ‚tować demokratycznÄ… paÅ„stwowość gotowÄ… do wspóÅ‚pracy w różnych dziedzinach, przy jednoczesnym zachowaniu tożsamoÅ›ci i tradycji.
To absolutnie bez precedensu w europejskiej historii! Uważamy, że jest to wartość, do której my narody Europy Åšrodkowej możemy siÄ™ dziÅ› odwoÅ‚ywać – dodaje Krzyżanowski.
600. rocznica unii horodelskiej uhonorowana zostanie otwarciem wystawy „Od HorodÅ‚a do HorodÅ‚a: 1413-2013” i miÄ™dzynarodowÄ… konferencjÄ… „Unia w Horodle na tle stosunków polsko - litewskich od Krewa do ZarÄ™czenia Wzajemnego Obojga Narodów” w ZamoÅ›ciu, podczas której prelegenci podejmÄ… siÄ™ próby dokonania oceny postanowieÅ„ unii horodelskiej, wpÅ‚ywu wyborów politycznych na późniejsze losy Polaków i pozostaÅ‚ych narodów zamieszkujÄ…cych tereny dawnej Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Prelekcje poprowadzą obok polskich, naukowcy z Litwy, Ukrainy i Białorusi, ale także z Rosji
i Niemiec, a nawet Wielkiej Brytanii, m.in.: prof. Henryk Samsonowicz, dr Jonas Drungilas, prof. Andriej Blanuca, dr Aleh Dziarnowicz, dr Sergiej Polechov, Paul Srodecki, prof. Robert Frost. WÅ›ród organizatorów konferencji znajduje siÄ™ wielu autentycznych potomków jej uczestników i to zarówno owych 47 rodzin z Wielkiego KsiÄ™stwa, jak tych liczniejszych rodzin ze strony Korony Polskiej,
a także potomków samego króla Jagiełły.
W wymiarze symbolicznym i naukowym bÄ™dzie to również spotkanie spadkobierców dawnych narodów Pierwszej Rzeczpospolitej.







